Leliekerk
Krommenie

Nieuws

Nieuws

Agenda

9 november 2018

Pasen

Geen lichamelijke Opstanding van Jezus Christus uit de doden, geen Kerk op …

26 maart 2016

Lijdensweg 2

Hij moest zijn in het Huis van Zijn Vader om de offerdienst in de Tempel te…

25 maart 2016

Lijdenstijd deel 4: De Lijkwade van Turijn

Door Ganpat Berrevoets

Protestanten doen niet aan rituelen, crucifixen, beelden en relikwieënverering. Dat heb ik meegekregen van huis uit. Maar het gras is altijd groener bij de naaste … zo kwam ik bij de communie van een basisschoolvriendje voor het eerst in een Rooms Katholieke kerk. Daar wilde ik elke zondag wel heen, want daar viel tenminste nog wat te zien! Beelden. Beelden om na te boetseren, want zo dacht ik als kind altijd. Ik denk in beelden.

Alles wat ik zag maakte ik na van klei. Vooral dieren, kruizen en Jezus. Dat verklaart misschien mijn interesse in de ark van Noach en in films. Ik heb de beelden of de Bijbelse films niet nodig om te geloven, want het is de Heilige Geest, die ons ook kan laten geloven, zonder dat we er iets van zien. Jezus zegt zelfs dat we dan zalig zijn (Johannes 20:29). Toch is er één foto, één afbeelding, die mij deze tijd wel wat houvast geeft. Het schijnt zelfs in verband te zijn gebracht met een genezing en het was de aanleiding voor iemand om te geloven dat Jezus de Opgestane Heer is.

Het is bijzonder om te lezen dat Lukas schrijft dat Maria de kleine Jezus na Zijn geboorte in doeken wikkelde en dat Jozef van Arimatea Jezus na Zijn dood in linnen wikkelde (Lukas 2:7 en 23:53). Weer een ringstructuur in de tekst? Maar het stopte niet na Jezus’ geboorte, dit was pas het begin van Gods plan. Kerst is niet een op zichzelf staand feest! Leuk, lief, klein kindje in de kribbe en klaar. Nee, D-Day moest nog komen. En het was niet afgelopen na Jezus’ dood … D-Day was geweest op Goede Vrijdag en Victory Day kwam en komt eraan!

Het waren de lege linnen doeken en de zweetdoek, die Lazarus lieten geloven (Johannes 20:7-8). Vervolgens staat er dat hij en Petrus weer naar huis gingen en Maria bij het graf achterbleef. Waar zijn die lege windselen en de zweetdoek gebleven? Er zijn kerkvaders, die een geschrift noemen, het evangelie van de Hebreeën, waarin staat dat Jezus vlak voordat Hij aan Zijn broer Jakobus verscheen, het linnen doek aan de dienaar van de hogepriester gaf. Was die dienaar Malchus, die man die Jezus nog als laatste had genezen (Johannes 20:10 en Lukas 22:51)? Waarom zou Jezus het linnen aan hem geven? Het is een apart verhaal. We weten het niet.

Wat we wel weten is dat de apostelen na de Opstanding, de Hemelvaart en Pinksteren van onze Heer de opdracht hebben gekregen om het evangelie in de wereld te verkondigen. In Handelingen kunnen we daar over lezen, maar daar staan niet alle handelingen van de apostelen in. Kerkvader Eusebius schrijft over een Syrisch geschrift dat bewaard is gebleven in de archieven van de stad Edessa in het oosten van het huidige Turkije. Daarin staat dat koning Abgarus van deze stadstaat een brief naar Jezus stuurde met de vraag of Hij wilde komen om hem te genezen. Jezus antwoordde met een brief dat Hij na Zijn hemelvaart één van Zijn discipelen zou sturen, want Hij moest spoedig alles in Zijn eigen land (Israël) gaan volbrengen. Jezus hield Zijn woord en via Thomas, zond Hij Thaddeüs naar Abgarus. Deze genas hem en bracht hem het evangelie van Jezus Christus, in wie Abgarus al tot geloof gekomen was. Alleen al om wat deze koning over Hem gehoord had! De koning vertelde Thaddeüs zelfs dat hij eerst van plan was geweest met een legermacht Israël binnen te vallen om Jezus te redden van de Joden. Hij heeft dat niet gedaan, vanwege zijn respect voor de Romeinse bezetters. Dit zou allemaal plaats hebben gevonden in de tijd na de uitstorting van de Heilige Geest.

Er is ook een traditie waarin staat dat er een portret van Jezus meekwam naar Edessa. Het is eigenlijk de eerste keer dat er sprake is van een afbeelding van Jezus. Het is bekend geworden onder de naam het mandylion van Edessa. Deze zou in 944 n.Chr. noodgedwongen naar Constantinopel zijn verhuisd. Tijdens de verovering van deze stad werd het mandylion door de kruisvaarders in 1204 meegenomen naar Frankrijk. Bijna anderhalve eeuw later werd het tentoongesteld, maar … het bleek niet alleen een afbeelding van Jezus’ gezicht te zijn, er was meer. Zijn hele gekruisigde lichaam stond erop! Men stelde het tentoon in Lirey zoals op de onderstaande schets van een gravure is weergegeven. 

lijdensweek170420141.jpg

Blijkbaar was het doek sinds de eerste eeuw opgevouwen geweest, waardoor alleen het hoofd zichtbaar was. Daarna ging het doek naar Chambéry waar het bijna verloren ging door een brand. In 1578 wordt het doek naar Turijn in Italië overgebracht en zo kwam het bekend te staan als De Lijkwade van Turijn.

Een schilderij van een gekruisigde Jezus in een doek? Of beter gezegd: van een begraven Jezus? Volgens het verhaal over Abgarus van Edessa was het ‘zonder mensenhanden gemaakt’. Er is geen relikwie zo uitgebreid onderzocht al vanaf de 10de eeuw tot in de 21ste eeuw als de lijkwade. Men heeft het onderzoek zelfs een wetenschappelijke term gegeven: sindonologie. Het Italiaanse woord sindone betekent lijkwade. Er zijn heel wat boeken en onderzoeksrapporten over verschenen. In 1988 zou zijn bewezen door middel van  koolstofdatering dat het doek stamde uit de periode tussen 1260-1390. Een Middeleeuws reliek dus. Men had alleen een hoekje van het doek onderzocht en later onderzoek wees uit dat dit stukje stof er in die periode was aangenaaid om het doek te herstellen. De kerk in Turijn stond niet toe om nog eens in het doek te snijden. Wel mocht men met allerlei dure kijkapparatuur en met andere niet schadelijke onderzoeksmethoden nog eens te bestuderen hoe de afbeelding was gemaakt of ontstaan …

De onderzoekers dachten dat de rode substantie rode verf was, want men ging in eerste instantie uit van een schilderij. Het bleek bloedserum te zijn met het bloedtype AB. Men dacht dat de lijnen en vlekken, die de contouren van het lichaam vormen ook verf was, maar ook dat bleek niet het geval. Om een lang verhaal kort te maken: het doek stamt uit de eerste eeuw, is afkomstig uit de omgeving van Jeruzalem, bevat de afdruk van een aan een kruis gestorven man met een lengte van ongeveer 1,83. Alle wonden, die Jezus had, heeft deze man: de wonden op zijn hoofd, de wonden in de polsen, wonden bij de voeten, geselwonden op de rug en een wond bij de ribben. Het bijzondere was dat de man niet lang in deze lijkwade gelegen heeft, maar net lang genoeg om de afdruk te veroorzaken. Op het doek zaten resten van pollen van planten en resten van kalksteen, die voorkomen in Jeruzalem.

Er is geen andere Joodse man uit de geschiedenis bekend, die al deze wonden tegelijk had. Let wel, Joden die gekruisigd werden kregen geen geseling, want dat was een aparte straf. Ook kregen zij geen doornenkroon op het hoofd geduwd. Daarnaast werden gekruisigde mensen ook niet in linnen begraven. Nee, zij werden in een massagraf gegooid. Daarom is Jozef van Arimatea Pilatus om het lichaam gaan vragen (Johannes 19:38-42).

Alle details van het lichaam en het gezicht zijn pas goed te zien wanneer men de negatieven van de foto’s van de lijkwade bekijkt. Een kunsthistoricus heeft onderzocht dat heel veel christelijke iconen van Jezus uit de Oosters Orthodoxe kerk zo’n beetje alle karakteristieken heeft van het gezicht op de lijkwade. Komt dat, omdat de makers van deze iconen, de mandylion van Edessa als inspiratiebron hadden: een langwerpig gezicht, grote ogen, een baard en snor en lang haar? Is dat ook niet de Jezus die we kennen uit de kunstwerken, kinderbijbels en films van tegenwoordig. Wanneer je kijkt naar The Greatest Story Ever Told zou je bijna zeggen dat ze Max von Sydow hebben omgeturnd naar de persoon, die te zien is op de lijkwade. Hetzelfde geldt voor de Jezus figuur uit King of kings.

Jezus, een vrij lange man met een baard, een snor en lang haar en vriendelijke ogen? Eén van de sindonologen zei dat het zo wonderlijk is dat de man op de lijkwade zo’n vredig gezicht heeft, ondanks al de vreselijke wonden. Is dit het gezicht van de man, die het had volbracht aan het kruishout op Golgotha? Die man die om onze zonden werd doorboord, de man van wie Zijn striemen onze genezing brachten, de man die bij de rijke Zijn laatste rustplaats had (Jesaja 53:5 en 9)?

Hoe zit het dan met de zweetdoek, waarover ik schreef in De discipel, die Jezus liefhad? Ook die is er en ligt tegenwoordig in Oviedo, Spanje. Ook die is onderzocht en komt op vijftig punten overeen met de wonden op het voorhoofd, maar vooral op het achterhoofd, die men kan zien op de lijkwade. Deze doek wordt nog steeds soudarion genoemd net zoals het in het evangelie. Zowel de stof als het bloed op de stof zijn hetzelfde.

Bewijst die sterkte overeenkomst nu iets? Wie zal het echt zeggen? Voor Lazarus was het zien van de lege lijkwade en de opgerolde zweetdoek genoeg. Er staat niets te lezen over een afdruk van Jezus’ gezicht. Het lijkt best aannemelijk dat het hier echt gaat om het doek waar Jezus op Stille Zaterdag nog in lag. Ian Wilson, één van de meest bekende lijkwade onderzoekers, kwam erdoor tot geloof in Jezus Christus als de opgestane Heer. Het staat nog op mijn netvlies gebrand hoe hij wees naar een negatief van de foto van het gezicht op de lijkwade en het klinkt nog in mijn oren door:

‘Is dit het gezicht van de man, die mij straks zal oordelen bij Zijn wederkomst?’

lijdensweek170420142.jpg

Er valt nog wel veel meer over te zeggen, maar wat doet het er toe? Ik kan met allerlei argumenten komen, waarom Jezus leeft. Het komt uiteindelijk aan op het geloven en het belijden net als Paulus dat Hij werkelijk is opgestaan uit de dood en dat Hij is verschenen aan Maria Magdalena, aan Petrus, aan de andere discipelen, aan 500 broeders en zusters tegelijk, aan Jakobus (Jezus’ broer), aan Paulus en dat Jezus Christus zal verschijnen aan ons allemaal, wanneer Hij komt (Romeinen 10:9-10, 1 Korinthiërs 15:5-9 en 20, Johannes 20:16 en Openbaringen 1:7).

Allen wens ik jullie een gezegende Pasen!